Geschiedenis

afb2

Het stenen kerkje bij Schaaphok

Van kroeg tot kerk
We nemen u mee naar een kroeg in het gehucht Schaaphok in 1890. Daar woonde Pait Entjes met zijn vrouw Wilhelmina Post. De kroegbaas leefde naar eigen zeggen ‘een werelds leven zonder God’ tot hij tot inkeer kwam. Hij zei z’n kroeg vaarwel en vertimmerde die tot een evangelisatielokaal. Het werd een klein, houten kerkje met ongeveer 80 zitplaatsen. Al snel werd dit werk door gemeenteleden en de dominee van de Gereformeerde Kerk van Schildwolde ondersteund. Er werden kerkdiensten gehouden, er kwam een zangvereniging en er werd onderwijs gegeven aan kinderen en geïnteresseerden. Omdat de zoon van Entjes het lokaal in 1915 weer voor andere doelen wilde gebruiken, werd ernaast een nieuw, stenen kerkje gebouwd. Daar is echter niet veel gebruik van gemaakt omdat het zwaartepunt verschoof naar Harkstede.

Naar Harkstede
In 1919 werd in Harkstede de Christelijke School geopend. De kerkelijke activiteiten verplaatsen zich naar dit gebouw. De opkomst was goed en in december 1923 werd een nieuw kerkgebouw in gebruik genomen aan de Hamweg in Harkstede. Op zondag 26 februari 1925 werd de kerk officieel geïnstitueerd. De gemeente telde toen 58 belijdende leden en 76 doopleden. In 1932 kwam er naast de kerk ook een gloednieuwe pastorie bij. In datzelfde jaar verwelkomt de gemeente haar eerste eigen predikant: Cornelis Veenhof. Er veel is inzet en er worden grote offers gebracht. De gemeente groeit en ontwikkelt zich.

Oorlog en vrijmaking
In 1940 begon de Tweede Wereldoorlog en er braken barre tijden aan. In oktober 1944 werd een deel van de omgeving onder water gezet, zodat veel gezinnen uit Lageland tijdelijk elders onderdak moesten zoeken. Midden in deze periode speelt er ook een triest conafb3flict binnen de Gereformeerde Kerken. Het ging om de visie op de doop, het verbond van God en de bevoegdheden van de generale synode; de landelijke kerkvergadering. De achtergronden hiervan smeulden al veel langer, maar in 1945 komt het tot een uitbarsting. Onder leiding van de van oorsprong Duitse predikant Johannes den Ouden besluit de gemeente zich ‘vrij te maken’ van besluiten van de synode in de hoop op toekomstig herstel. Ongeveer 95 procent van de gemeente kiest deze weg en zal de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) te Harkstede gaan vormen. De andere gemeenteleden komen in die eerste tijd samen in het Dorpshuis. Zij blijven bij de Gereformeerde Kerk die veel later samengaat met de hervormden in de Protestantse Kerk in Nederland.  Op 5 mei 1945 capituleert Duitsland en komt de bevrijding van Nederland. De vlag kan toch weer uit!

Opbouw en verdriet
Er breekt in allerlei opzichten een tijd van wederopbouw aan. Maar van het vurig gewenste herstel van de kerkelijke relaties komt helaas niets terecht. Ondertussen wordt er landelijk en plaatselijk flink geïnvesteerd in eigen gereformeerd vrijgemaakte organisaties op het gebied van onderwijs, politiek, journalistiek, medische zorg en vakbonden. Toch komen er al vrij snel na de Vrijmaking interne spanningen aan het licht binnen de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt). In de stad uit zich dit in het ontstaan van de Tehuis-gemeente en landelijk in de zogenaamde ‘Open Brief’. Ook in de gemeente van Harkstede zorgen deze ontwikkelingen en meningsverschillen voor veel moeite, verwarring en pijn. In 1967 scheurde de kerk en ontstonden de Nederlands Gereformeerde Kerken. Een aanzienlijk deel van de gemeente raakte ‘buiten verband’, zoals dat genoemd werd. Dominee Den Ouden ging in 1971 met emeritaat en sloot zich tot verdriet van de gemeente aan bij een Nederlands Gereformeerde Kerk.

Klein en vastberaden
De gemeente raakt behoorlijk uitgedund. In 1975 telt de gemeente nog 168 leden. Toch blijft de blik vol overtuiging gericht op Christus, het hoofd van de kerk. Hij zal voor zijn kerk zorgen en Hem komt onze dank en eer toe. Op een gemeentevergadering wordt besloten de handen afb4in een te slaan met de Gereformeerde Kerk van Overschild. Dit is ook een kleinere gemeente en het plan wordt opgevat om samen een predikant te beroepen. Voor een flink aantal jaar levert het een goede samenwerking op, maar na verloop van tijd wordt de gemeente van Overschild te klein en besluiten zij op te heffen. Op 26 oktober 2003 wordt er de laatste eredienst gehouden en daarna wordt het gebouw verkocht. De gemeenteleden verdelen zich over verschillende omringde kerkelijke gemeenten. Hierna deelt de gemeente van Harkstede een tijd lang een predikant met haar zustergemeente in het Groningse Zuidwolde.

Terug naar de Bronafb1
‘Vanaf nu wordt het steeds meer tussen Groningen en Harkstede…’ Inspelend op de grootse bouwplannen die de burgerlijke gemeenten op tafel leggen voor Meerstad besluit de kerkelijke gemeente in 2007 haar naam te veranderen in de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) van Harkstede-Meerstad. In dit eerste decennium van de 21ste eeuw groeien langzaam de contacten met de Protestantse Gemeente Scharmer-Harkstede. Inmiddels wordt er op verschillende manieren met elkaar samengewerkt. In 2015 besluit de gemeente haar kerkgebouw een naam te geven. Gekozen wordt voor ‘de Bron’ om daarmee te verwijzen naar God. Hij is de oorsprong van het leven, van vergeving en van vrede!